fa موانع و چالش‌های مدیران مدرسه در مسیر ایفای نقش به منزله رهبران مسئولیت پذیر مدیریت آموزش در آموزش و پرورش managing education in education پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">رهبری مسئولیت‌پذیر در مدارس، رویکردی اخلاق‌محور و انسانی در مدیریت آموزشی است که بر تصمیم‌گیری متعهدانه، مراقبت‌گرایانه و مبتنی بر ارزش‌های حرفه‌ای تأکید دارد. با این حال، در بافت نظام آموزشی ایران، تحقق چنین رهبری‌ای با موانع متعددی مواجه است که شناسایی آن‌ها می‌تواند در بازنگری در سیاست‌ها، ساختارها و برنامه‌های آموزشی مؤثر باشد. هدف این پژوهش، شناسایی و تبیین موانع و چالش‌هایی است که مدیران مدارس در مسیر ایفای نقش به‌عنوان رهبران مسئولیت‌پذیر با آن‌ها مواجه‌اند. این مطالعه با رویکرد کیفی و با بهره‌گیری از راهبرد نظریه‌پردازی داده‌بنیاد به شیوه ساخت‌گرایانه چارمز</span></span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">انجام شده است. مشارکت‌کنندگان، 12 نفر از مدیران مدارس دولتی شهر کرمانشاه در مقاطع ابتدایی، متوسطه اول و دوم بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند و براساس اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته عمیق گردآوری و طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%">.</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">یافته‌های پژوهش نشان داد که مدیران در مسیر تحقق رهبری مسئولیت‌پذیر با مجموعه‌ای از چالش‌های چندسطحی مواجه‌اند که در پنج حوزه‌ی اصلی قابل طبقه‌بندی‌اند: چالش‌های فردی (مانند دوگانگی میان تعهدات اخلاقی و الزامات اداری و تردید در نقش)، چالش‌های حرفه‌ای (از جمله سلطه شاخص‌های کمی و ابهام در نقش مدیر)، چالش‌های تعاملی (نظیر مقاومت معلمان و تعارض با ارزش‌های خانوادگی)، چالش‌های فرهنگی (مانند فرهنگ اقتدارگرا و بی‌اعتنایی به مراقبت) و چالش‌های ساختاری</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span arial="" style="font-family:">&ndash;</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">سازمانی (از جمله تمرکزگرایی و نبود پشتوانه نهادی). این چالش‌ها در تعامل با یکدیگر، فضای تصمیم‌گیری اخلاقی را تضعیف کرده و مسیر رهبری مسئولیت‌پذیر را به فرآیندی پرتنش، فرساینده و گاه محافظه‌کارانه بدل ساخته‌اند</span></span></span><b><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%">.</span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; Responsible leadership in schools is an ethics-based and human-centered approach to educational management that emphasizes committed, caring, and professionally value-driven decision-making. However, within the context of Iran&rsquo;s educational system, the realization of such leadership faces numerous obstacles, the identification of which can contribute to the reconsideration of educational policies, structures, and programs. The aim of this study is to identify and explain the barriers and challenges that school principals encounter in fulfilling their roles as responsible leaders. This research was conducted using a qualitative approach, employing Charmaz&#39;s constructivist grounded theory methodology. The participants consisted of 12 principals from public schools in Kermanshah at the elementary, lower-secondary, and upper-secondary levels, selected through purposive sampling based on theoretical saturation. Data were collected through in-depth semi-structured interviews and analyzed in three phases of open, axial, and selective coding. The findings revealed that principals face a set of multi-level challenges in the process of realizing responsible leadership, which can be categorized into five main domains: individual challenges (such as the tension between ethical commitments and administrative demands, and role ambiguity), professional challenges (including the dominance of quantitative indicators and role uncertainty), interactional challenges (such as teacher resistance and conflicts with family values), cultural challenges (like authoritarian cultural norms and disregard for care), and structural&ndash;organizational challenges (including centralization and the absence of institutional support). These interrelated challenges weaken the space for ethical decision-making and render the path toward responsible leadership a stressful, exhausting, and at times conservative process. رهبری مسئولیت‌پذیر, نظریه داده بنیاد, مدیر مدرسه, چالش‌ها و موانع, چالش‌های ساختاری–سازمانی Responsible Leadership, Grounded Theory, School Principal, Challenges and Barriers, Structural–Organizational Challenges 91 128 http://journalieaa.ir/browse.php?a_code=A-10-1365-1&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Salehi مهدی صالحی m.salehi@uok.ac.ir 10031947532846006320 10031947532846006320 Yes University of Kurdistan دانشگاه کردستان AmirHossein Najafi امیرحسین نجفی amirhossein.najafi@uok.ac.ir 10031947532846006321 10031947532846006321 No University of Kurdistan دانشگاه کردستان